‘वान अप अन वाल स्ट्रीट’ (One up on Wall Street)काे पुस्तक सारांश


लेखक : लेखापढी      १४ आश्विन २०७८, बिहीबार ०४:१५ मा प्रकाशित     
‘वान अप अन वाल स्ट्रीट’ (One up on Wall Street)काे पुस्तक सारांश

लगानी र अर्थ सम्बन्धि पिटर लिन्चद्वारा लिखित पुस्तक ‘वान अप अन वाल स्ट्रीट’ (One up on Wall Street)काे सारांश !!

पिटर लिन्चद्वारा लिखित यो पुस्तक एकदमै व्यवहारिक लगानी पुस्तकको रुपमा मानिन्छ। यस पुस्तकमा तीन भागहरु छन्ः पहिलो लगानी सम्बन्धि परिचय र लगानीकर्ताको मानसिक स्थितीको विकास, दोस्रो, स्टक छान्ने क्रमिक प्रक्रिया र तेस्रो, लगानी र पोर्टफोलियो प्रति दीर्घकालिन दृष्टिकोण।

यदि तपाई स्टकमा लगानी गर्नुहुन्छ र लगानी गर्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने, तपाईले यो पुस्तक अवश्य पढ्नुपर्छ।

को हुन् पिटर लिन्च?

पीटर लिन्च अहिलेका सबैभन्दा सफल र प्रसिद्ध लगानीकर्तामध्ये एक हुन्। लिन्च प्रमुख लगानी ब्रोकरेज फिडेलिटीमा म्यागेलन फण्डका महान पूर्व प्रबन्धक हुन्। उनले सन् १९७७ मा ३३ वर्षको उमेरमा फण्ड सम्हाले र त्यसलाई १३ वर्षसम्म चलाए। उनको सफलताले उनलाई १९९० मा मात्र ४६ वर्षको उमेरमा रिटायर हुन योग्य बनायो। उनको लगानी शैलीलाई त्यो समयको प्रचलित आर्थिक परिवेश अनुकुल बताइएको छ, तर लिन्च सँधै आफुसँग के छ? भन्ने बुझ्न सक्षम हुनुपर्ने कुरामा जोड दिन्छन्।

लिन्चको लगानी करियर

लिन्चको पहिलो सफल लगानी फ्लाइङ्ग टाइगर नामक एक एयर फ्रेट कम्पनीमा थियो जसले उनलाई ग्रेजुएट स्कुलको पैसा भुक्तानी गर्न मद्दत गर्यो। उनले १९६८ मा पेन्सिल्वेनिया विश्वविद्यालयको व्हार्टन स्कुल अफ बिजनेसबाट एमबिए गरेका छन्। उनले १९६७ देखि १९६९ सम्म आर्मी भएर सेवा दिए।

२५ वर्षको उमेरमा, लिन्चले पहिलो पटक फिडेलिटीमा टेक्सटाइल एण्ड मेटल एनालाइस्टको रुपमा जागिर पाए। सन् १९७७ मा लिन्चले मेगेलन फण्ड सम्हाल्न पुगे। मेगेलन फण्ड सन् १९६३ मा स्थापना भएको सानो तर आक्रामक क्यापिटल एप्रिसिएशन फण्ड हो, जसमा अधिकांश घरेलु लगानी थियो। लिन्चले फण्ड सम्हालेको पहिलो दिन १ हजार डलर लगानी गरेका लगानीकर्ताले उनले छोडेका दिन २८ हजार डलर हुन्थ्यो। उनको व्यवस्थापनमा सो फण्डले वार्षिक २९ प्रतिशत औषत प्रतिफल दिएको थियो।

भाग १ः लगानीको तयारी

अध्याय १ः स्टकपिकरको निर्माण

सन. १९५० र १९६० को दशकमा स्टक मार्केट प्रति अविश्वास अमेरिकामा मात्र होइन, पिटर लिन्चको परिवार र आफन्तमा पनि थियो। प्राय सबैले उनलाई स्टक मार्केटबाट टाढा रहन सुझाव दिएका थिए।

पिटरले पहिलोपटक गल्फ कोर्शमा क्याडिको रुपमा काम गरेका थिए जहाँ उनले राष्ट्रपति र सिईओहरु लगानीको बारेमा कुरा गरेको सुन्थे जसले उनलाई स्टक मार्केट पैसा गुमाउने ठाउँ हो भन्ने आफ्नो पारिवारिक अवस्थाबारे पुनर्विचार गर्न बाध्य बनायो।

उनले आफ्नो हाइस्कुल अवधिभर क्याडिको काम गरे र बोस्टोन कलेजमा उनले, इतिहास, साइकोलोजी र पोलिटिकल साइन्ससँगै मेटाफिजिक्स, एपिस्टिमोलोजी, लजिक, धर्म र प्राचीन ग्रिकको दर्शन पढ्न थाले।

‘जब म पछाडि फर्केर हेर्छु, यो स्पष्ट छ कि इतिहास र दर्शको अध्ययन, स्टक मार्केटका लागि तथ्यांकको अध्ययनभन्दा राम्रो तयारी थियो।’

‘स्टक मार्केटमा तपाईलाई चाहिने गणित भनेको तपाईले ४ कक्षामा सिक्नु भएको गणित हो।’

पटिरले सन् १९६३ मा पहिलो स्टक किनेका थिए जुन २ वर्षभन्दा कम अवधिमा ५ गुणा बढी बढ्यो जसले उनलाई आफ्नो हार्टोनमा स्नातक गर्न सहयोग गर्यो। बोस्टोनको ठूला कक्षामा उनले सो समयको राम्रो प्रदर्शन गरिरहेको फिडिलिटीमा समर इन्टर्नसीप गर्ने मौका पाए। उनलाई रिसर्चिङ्ग, रिपोर्ट लेखन र कम्पनीमा जाने, एक विश्लेषकले गर्ने जस्तै काम गर्न दिइएको थियो।

अध्याय २ः वाल स्ट्रीट अक्सिमोरोन्स

अधिकांश प्रोफेस्नल तथा संस्थागत लगानीकर्तामा व्यक्तिगत र सिकारु लगानीकर्ताहरु बढी रहेका छन्।

अधिकांश अवस्थामा, प्रोफेस्नल संस्थागत लगानीकर्ता अर्थात फण्ड म्यानेजरहरु सास्कृतिक, कानूनी र सामाजिक बन्धनमा बाँधिएका हुन्छन्। यस्ता लगानीकर्ताहरु धेरैजसो लिखित नियम कानूनले बाँधिएका हुन्छन्। केही बैंकका ट्रस्ट विभागले कुनै कम्पनी वा यूनियनमा स्टक खरिद गर्न अनुमति दिँदैनन् र विद्युतिय उपकरण, तेल या स्टील जस्ता गैर विकास उद्योग या विशिष्य उद्योगा समूहहरुमा अरुले लगानी गर्दैनन्। केही फण्डहरु बजार पूँजीकरणको नियमले थप बाँधिएका हुन्छन्ः उनीहरु त्यस्ता कम्पनीहरुको स्टक किन्दैनन् जसको बजार पूँजीकरण मानौँ १०० मिलियनभन्दा कम छ।

‘जुन स्टकहरु म खरिद गर्ने कोशिस गर्दछु जसलाई परम्परागत फण्डहरुले बेवास्ता गर्छन्। अर्को शब्दमा भन्दा म एक शौकिया जस्तै सोच्न जारी राख्छु।’

तर यहाँ मुठ्ठीभर यस्ता फण्ड म्यानेजर अथवा लगानीकर्ता छन्, जसको राम्रो ट्रयाक रेकर्ड छ जसमध्ये केहीको नाम लिनु पर्दा जोन टेम्पलटोन, वारेन बफेट, पिटल लिन्च पर्छन, यिनीहरु कम बन्धनमा बाँधिएका छन् वा भनौ बन्धनमा नै छैनन्।

अहिलेको प्रणाली अन्तर्गत, ठूला संस्थागत तथा प्रोफेसनल लगानीकर्ताहरु त्यस्ता स्टकमा आकर्षित हुँदैनन् जबसम्म त्यो प्रख्यात हुँदैन र धेरै ठूला संस्थाहरुले आफु अनुकुल भएको पहिचान गर्दैनन् र वाल स्ट्रीटका प्रतिष्ठित विश्लेषकहरुले आफ्नो सूचीमा राख्दैनन्। उदाहरणका लागि धेरै पेनसन फण्डहरुलाई पूर्व स्वीकृत सूचीहरुको स्टक खरिद गर्ने अनुमति हुन्छ।

‘अन्जान कम्पनीको स्टक खरिद गरी धेरै नाफा कमाउने मौका र स्थापित कम्पनीको स्टक खरिद गरी थोरै गुमाउने बीच सामान्य म्युचुअल फण्ड व्यवस्थापक, पेनसन फण्ड व्यवस्थापक अथवा कर्पोरेट पोर्टफोलियो व्यवस्थापकहरु पछिल्लो छनोट गर्दछन्। सफलता एउटा कुरा हो तर आफु असफल हुँदा पनि नराम्रो नदेखिनु धेरै महत्वपूर्ण छ।’

अध्याय ३ः यो जुवा हो, अथवा के?

ऋणमा लगानी गर्नु वा कम्पनी अथवा स्टकमा लगानी गर्नु बीचको फरक बुझ्नु महत्वपूर्ण छ।

बण्ड, मनि मार्केटजस्तोमा लगानी गर्नु ऋणका प्रकार हुन् जसलाई ब्याज भुक्तानी गरिन्छ। विगतमा ऋण उपकरणहरुले ५ प्रतिशतभन्दा कम मुनाफा दिएको रेकर्ड छ। बण्डमा तपाई स्पेर परिवर्तनको निकटतम श्रोतभन्दा बढी केही होइन। जब तपाईले कसैलाई पैसा सापटी दिनुहुन्छ, तपाईले आशा गर्न सक्ने सबैभन्दा राम्रो कुरा भनेको त्यसलाई ब्याजसहित फिर्ता पाउनु हो।

स्टकमा लगानी गर्नु भनेको निश्चयपनि ऋणमा लगानी गर्नुभन्दा नाफामुलक हुन्छ। सन् १९२७ देखि साधारण स्टकहरुले वार्षिक औषतमा ९.८ प्रतिशत नाफा दिएको रेकर्ड छ। स्टकमा लगानीकर्ता असीमित फाइदा छ किनभने तपाई समृद्ध र फैलिँदो व्यवसायको पार्टनर हुनुहुन्छ।

स्टकहरु बण्डभन्दा बढी जोखिमपूर्ण हुन्छन्। यहाँ धेरै कम्पनीहरु छन् जुन सूचीबाट बाहिरिसकेका छन्। कम्पनीहरुको भाग्य बदलिन्छ, ठूला कम्पनीहरु साना बन्दैनन् भन्ने कुनै निश्चित छैन। सही स्टक गलत समय र गलत मूल्यमा खरिद गर्दा तपाईलाई ठूलो घाटा लाग्न सक्छ।

बण्डहरुमा लगानी गर्नु पनि पूर्ण रुपमा जोखिमरहित भने छैन। उदाहरणको लागि, जब ब्याजदर बढ्छ, बण्डको मूल्य घट्छ। त्यसैले, तपाईले कम ब्याज स्वीकार गर्नुपर्ने हुन्छ अथवा डिस्काउण्ट बण्ड बिक्री गर्नुपर्ने हुन्छ।

दुर्भाग्यवश, अझैपनि धेरैले स्टकमा लगानी गर्नु जुवा खेल्नु हो भन्ने मान्छन्। यदि तपाईलाईै आफुले के गर्दै हुनुहुन्छ भन्ने थाहा छैन र तपाईसँग सीप र लगानशीलता छैन भने यो जुवा हो।

‘मेरो लागि, लगानी एक जुवा मात्र हो जसमा तपाई बाधाहरुलाई आफ्नो पक्षमा झुकाउनको सक्षम हुनु हो।’

अध्याय ४ः मिरर टेष्ट पास गर्नु

कुनै कम्पनीको शेयर खरिद गर्नुअघि, तीन कुराहरुलाई सम्बोधन गर्नुपर्छः १) के मसँग घर छ? २) के मलाई पैसा चाहिन्छ? ३) स्टकमा सफलता ल्याउनका लागि के मसँग व्यक्तिगत गुण छ?

१) के मसँग घर छ?

स्टकमा लगानी गर्नुअघि तपाईले घर किन्ने विचार गर्नुपर्छ। अधिकांश मानिसहरुका लागि घर खरिद गर्नु सबैभन्दा उत्कृष्ट लगानी हुन्छ किनभने उनीहरुले त्यसलाई लामो समय होल्ड गर्छन्। यो मुद्रास्फिती विरुद्ध एक राम्रो बचाव हो। यसका अतिरिक्त, यसले तपाईलाई एक छत र स्थायित्वको भावना दिन्छ जहाँ तपाई धेरै वर्षौँसम्म बस्न सक्नुहुन्छ।

‘मानिसहरु रियल स्टेट मार्केटमा पैसा कमाउछन् र स्टक मार्केटमा पैसा गुमाउछन् त्यसमा कुनै आश्चर्य छैन। उनीहरु घर खरिद गर्न महिनौँ लगाउँछन् र स्टक छनोट गर्न केही मिनेट। वास्तवमा, उनीहरु राम्रो लगानी खरिद गर्नभन्दा राम्रो माइक्रोवेभ ओभन खरिद गर्न धेरै समय व्यतित गर्छन्।’

२) के मलाई पैसा चाहिन्छ?

तपाईले स्टकमा लगानी गर्ने पैसा पूर्ण रुपमा नाफाको हुनुपर्छ। उदाहरणको लागि, यदि तपाईलाई आफ्नो बच्चाको शिक्षाको लागि दुई तीन वर्षमा पैसा तिर्नुपर्छ भने त्यो पैसा स्टकमा नराख्नुहोस्।

‘त्यो पैसा मात्र लगानी गर्नुहोस् जसलाई तपाईले गुमाउनु भएपनि तपाईको अदृष्य भविष्यमा दैनिक जीवनमा कुनै नोक्सानी नहोस्।’

३) मलाई सफलतासम्म पुर्याउने व्यक्तिगत गुणहरु छन्?

धैर्यता, आत्मनिर्भरता, कमन सेन्स, दुःख सहन सक्ने क्षमता, स्वतन्त्र विचार, दृढता, विनम्रता, लचकता, स्वतन्त्र अनुसन्धान गर्ने चाहना, गल्ती स्वीकार्न सक्ने चाहना र सामान्य डरलाई बेवास्ता गर्न सक्ने क्षमता, आवश्यक गुणहरु हुन्।

‘मैले तपाईलाई दिनसक्ने राम्रो कुरा भनेको महान् लगानीकर्ता बन्नका लागि तपाईको आईक्यू एकदम राम्रो हुनुपर्छ भन्ने छैन। यति तपाईसँगै १६० आईक्यू छ भने ३० पोइन्ट कसैलाई बिक्री गर्नुहोस्, किनभने लगानी गर्न तपाईलाई त्यो चाहिँदैन। तपाईलाई चाहिने भनेको सहि स्वभाव हो। तपाईले अरुको विचार या अरुको धारणबाट आफुलाई टाढा राख्न सक्षम हुनुपर्छ।’–वारेन बफेट

मानविय स्वभाव र आफ्नो ‘गट फिलिङ्ग’ को विरोध गर्न सक्षम हुनु पनि महत्वपूर्ण हो। नियन्त्रणभन्दा बाहिरका समयको कुराहरु, जस्तै ब्याजदर, सर्ट टर्ममा स्टक मूल्य, मौद्रिक नीति, आदिलाई प्रयास नगर्नुहोस्।

‘पूर्ण या सहि जानकारी बिना निर्णय लिन सक्षम हुनु महत्वपूर्ण छ। वाल स्ट्रीटमा सबै कुराहरु कहिलेमा करिब स्पष्ट हुँदैन, अथवा जब त्यो स्पष्ट हुन्छ, त्यसबाट नाफा कमाउन निकै ढिलो भइसकेको हुन्छ। जुन वैज्ञानिक दिमागलाई सबै डाटा जान्ने जरुरत हुन्छ, त्यसलाई यहाँ असफल पारिदिन्छ।’

‘केहीले आफुलाई ‘दीर्घकालिन लगानीकर्ता’ बताउछन्, तर तबसम्म जबसम्म अर्को ठूलो गिरावट आउँदैन, र त्यो अवस्थामा उनीहरु शीघ्र अल्पकालिन लगानीकर्ता बन्छन् र ठूलो घाटामा अथवा कहिलेकाहि कम नाफामा बिक्री गर्छन्। यस तिव्र उतारचढावको व्यवसायमा डराउनु स्वभाविक र सजिलो हो।’
(मेरोलगानी बाट साभार )

100% LikesVS
0% Dislikes
Spread the love !
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •